ποια ευρώπη;

Ποια Ευρώπη;
Tου Νίκου Κωνσταντάρα (εφημ."Καθημερινή" 07-01-2012)

Ο Γάλλος ιστορικός Φερνάν Μπροντέλ έθεσε το ερώτημα αν οι κινήσεις προς μια ενωμένη Ευρώπη θα οδηγούσαν σε «μια ευρηματική Ευρώπη, η οποία θα εδραίωνε την ειρήνη, ή σε μια Ευρώπη όπως πριν, η οποία θα συνέχιζε να δημιουργεί τις εντάσεις που τόσο καλά γνωρίζουμε». Σήμερα, δεκαετίες μετά τη συγγραφή του έργου «Μια Ιστορία των Πολιτισμών» (1963), θα έβλεπε λόγο για να ελπίζει, αλλά και για να φοβάται: από τη μία πλευρά, η Ευρωπαϊκή Ένωση εκφράζει το ανθρωπιστικό πνεύμα των πολλών λαών της, και επιχειρεί να διατηρήσει την αλληλεγγύη μεταξύ τους, από την άλλη, όμως, οι χώρες παραμένουν προσκολλημένες πρώτα στην εξυπηρέτηση των δικών τους συμφερόντων, στην ικανοποίηση δικών τους εμμονών, και μετά λογαριάζουν το καλό του συνόλου της Ένωσης. Η Ευρώπη βρίσκεται στο κρίσιμο σημείο το οποίο θα απαντήσει στο ερώτημα του μεγάλου ιστορικού, ο οποίος πέθανε το 1985.
Η ευρωπαϊκή ιστορία είναι το αποτέλεσμα μιας αέναης προσπάθειας των εθνών και χωρών να διατηρήσουν την ισορροπία μεταξύ τους. Οπότε μια οντότητα φαινόταν να συγκεντρώνει δυσανάλογα μεγάλη δύναμη, προκαλούσε την αντίδραση των άλλων, τον σχηματισμό συμμαχιών και πόλεμο. Ενώ η Ε. Ε. έχει εξελιχθεί πέρα από τις προσδοκίες των οραματιστών που την έβλεπαν ως μόνο τρόπο να δοθεί τέλος στις εθνικές διενέξεις, εδώ και περίπου δύο χρόνια φάνηκε πάλι αυτός ο φόβος της ανισορροπίας. Αυτήν τη φορά, όμως, οι πολλές χώρες άρχισαν να φοβούνται όχι τις ισχυρές μεταξύ τους αλλά τις αδύναμες, η αποτυχία των οποίων θα μπορούσε να τις απειλήσει. Επειδή η «ειρηνευτική» αποστολή της ενοποίησης πέτυχε, σήμερα η δύναμη πηγάζει από την οικονομία της κάθε χώρας.
Έτσι, η Γερμανία, η οποία για δεκαετίες ήταν ο σιωπηλός εργάτης της ενοποίησης (μεταμελημένη και αποστρατιωτικοποιημένη λόγω της αιματοβαμμένης ιστορίας της), είναι αναμφισβήτητα η μεγαλύτερη δύναμη στην Ευρώπη. Από την άλλη, η Ελλάδα των ηρωικών θυσιών (όσο ήταν φτωχή και δεμένη στο άρμα κάποιας μεγάλης δύναμης) σήμερα λοιδορείται επειδή δεν μπόρεσε να εξελιχθεί στο πολιτικό επίπεδο και να διαχειριστεί σωστά τα οικονομικά της ως ίσο μέλος της ενωμένης Ευρώπης. Για δύο χρόνια, η Ελλάδα κατηγορείται για το πλήγμα που επέφερε στο ενιαίο νόμισμα και στην Ευρώπη• η πιο αδύναμη χώρα, και όχι η ισχυρότερη, εμφανίζεται πλέον ως κίνδυνος για τις υπόλοιπες. Ενώ η Ελλάδα έχει την ευθύνη να διορθώσει όσα από τα προβλήματά της μπορεί, ο υπέρμετρος φόβος των άλλων αποκαλύπτει το έλλειμμα αφοσίωσης στο όραμα της «Ευρώπης των λαών», όπου όλοι έχουν κάτι να προσφέρουν.
Η ενοποίηση της Ευρώπης αγκαλιάστηκε από τους λαούς στο πολιτισμικό επίπεδο, επειδή στις κυριότερες χώρες της Δυτικής Ευρώπης εδραιώθηκαν οι αρχές της φιλελεύθερης δημοκρατίας, ενώ οι υπόλοιποι λαοί ανυπομονούσαν να αποκτήσουν τα αγαθά αυτού του πολιτεύματος. Οι κάτοικοι του σοβιετικού μπλοκ γνώριζαν ότι η δική τους (διά της βίας) ένωση υπηρετούσε κυρίως τα συμφέροντα της Ρωσίας. Η πολιτισμική «ταύτιση» των Ευρωπαίων διευκόλυνε τις κινήσεις προς μια ισχυρότερη πολιτική ένωση –έως τα όρια της εθνικής κυριαρχίας– ενώ στην οικονομία έγινε η μεγαλύτερη υπέρβαση με τη δημιουργία του ενιαίου νομίσματος. Τώρα που κλονίζεται η εμπιστοσύνη στο ευρώ, η μόνη σωτηρία βρίσκεται στη μεγαλύτερη οικονομική –άρα και πολιτική– ενοποίηση. Στη συζήτηση, όμως, λησμονούμε την πολιτισμική συγγένεια που ενέπνευσε το όλο εγχείρημα. Οι χώρες μετριούνται πλέον με κριτήριο μόνο τα οικονομικά μεγέθη τους και όχι ως μέλη ενός συνόλου πολύ μεγαλύτερο από τα μέρη του. Η οικονομική κρίση, όμως, δεν είναι μόνο θέμα χρέους αλλά η αναζήτηση για το πώς η Ευρώπη θα μπορεί να διασφαλίσει ένα αξιοπρεπές επίπεδο ζωής για τους λαούς της.
Την ώρα που όλος ο πλανήτης αναζητεί ισορροπίες και καμία χώρα δεν είναι υπερδύναμη, οι ευρωπαϊκές χώρες δεν μπορούν να αμφισβητήσουν την ηγεμονία της ισχυρότερης ανάμεσά τους. Αλλά, αν η γερμανική προσκόλληση μόνο σε πολιτικές λιτότητας οδηγήσει σε επιδείνωση της ύφεσης στην Ευρώπη, στη συνεχόμενη συρρίκνωση της μεσαίας τάξης και την περιθωριοποίηση των ασθενέστερων πολιτών, θα νικήσουν οι ανώνυμες, απάτριδες δυνάμεις της παγκόσμιας αγοράς και όχι η Ευρώπη. Μια «μη ευρηματική» Ευρώπη θα κινδυνεύσει από την αναβίωση παλιών εντάσεων – αλλά και η εξαθλίωση τόσων πολιτών μπορεί να γίνει αιτία εμφύλιων συρράξεων. Το τέλος του ονείρου δεν θα είναι απλώς μια ήττα, αλλά η αρχή ενός εφιάλτη χωρίς τέλος.
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
1.Να γράψετε την περίληψη του κειμένου( 80-100 λέξεις)
2.Ποιος είναι ο κίνδυνος που αντιμετωπίζει σήμερα η Ε.Ε.;  Αναπτύξτε την απάντησή σας σε μια παράγραφο.(60-80  λέξεις)
3.Με ποιο τρόπο αναπτύσσεται η δεύτερη παράγραφος του κειμένου;
4.Να εντοπίσετε τις συνδετικές λέξεις-φράσεις της τρίτης παραγράφου του κειμένου και να αναφέρετε τη σημασία τους.
5.Να δικαιολογήσετε τη χρήση των παρενθέσεων στην τρίτη παράγραφο του κειμένου.
6.α)Να αντικαταστήσετε τις υπογραμμισμένες λέξεις με συνώνυμες: εδραίωνε, επιχειρεί, αέναης, προσδοκίες, λοιδορείται, υπέρμετρος, λησμονούμε, αναζητεί.
   β)Να γράψετε από μία αντώνυμη για τις παρακάτω υπογραμμισμένες λέξεις του κειμένου: ενωμένη , ενοποίησης, έλλειμμα, λιτότητας.

7.Με πρότυπο την ένωση των Ευρωπαϊκών χωρών πιστεύετε ότι θα ήταν ωφέλιμο για άλλες χώρες να συνεργαστούν μεταξύ τους όπως συμβαίνει στην Ε.Ε.; Με ποιες προϋποθέσεις θα μπορούσε να συμβεί κάτι τέτοιο; Να εκφράσετε τις απόψεις σας σε άρθρο που θα δημοσιευτεί στην εφημερίδα του σχολείου σας. (500-600 λέξεις)

Κριτήριο αξιολόγησης έκθεση γ' λυκείου

Η μαζικότητα της τηλεόρασης «εχθρεύεται» την Τέχνη

Στην εποχή μας, στην κοινωνία της μαζικής κουλτούρας, η Τέχνη έχει υποστεί βαθύτατες αλλαγές και αλλοιώσεις, τόσο ως προς τους θεσμούς, τους μηχανισμούς και τις διεργασίες παραγωγής της, όσο και ως προς τη φύση και τον χαρακτήρα της. Ποσοτικά αλλά και ποιοτικά τα ΜΜΕ έχουν εδραιώσει μια ηγετική θέση στην πολιτιστική σφαίρα. Τα σύγχρονα πολιτιστικά προϊόντα παράγονται στην πλειονότητά τους από άτομα που αποτελούν στελέχη των ΜΜΕ ή μέσα στα οργανωτικά πλαίσια που θέτει η μορφολογία των σύγχρονων μαζικών επικοινωνιών.
Αλλά, ακόμα και όταν δεν παράγονται από τα ίδια τα Mέσα, τα προϊόντα της καλλιτεχνικής δημιουργίας προωθούνται μέσω της χρήσης τους από τα μέσα επικοινωνίας. Είτε άμεσα, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση των δίσκων ή των κινηματογραφικών ή τηλεοπτικών διασκευών λογοτεχνικών έργων, είτε έμμεσα μέσω συνεντεύξεων με τους δημιουργούς της τέχνης, εκπομπών σχετικά με τους καλλιτέχνες και τα έργα τους. Το αποτέλεσμα ή προϊόν αυτών των νέων θεσμών και διεργασιών πολιτιστικής παραγωγής δεν είναι αυτό που παραδοσιακά ονομάζεται τέχνη αλλά κάτι άλλο, ένα ιστορικά σχετικά πρόσφατο φαινόμενο που οι μελετητές συχνά το αποδίδουν με τη χρήση του γερμανικού όρου Kitsch.
Βασικό χαρακτηριστικό των προϊόντων αυτής της κουλτούρας είναι η μαζική παραγωγή τους, καθώς προορίζονται εξ ολοκλήρου για μια μαζική αγορά. Αυτή η μαζικοποίηση της πολιτιστικής παραγωγής συνοδεύεται από μια σειρά άλλων σημαντικών χαρακτηριστικών. Η μαζικοποίηση στηρίζεται σε φόρμουλες δοκιμασμένες και εμπορικά επιτυχημένες, οι οποίες επαναλαμβάνονται.
Ο όρος Kitsch παρατηρεί ο συγγραφέας Μίλαν Κούντερα "προσδιορίζει τη στάση εκείνου που θέλει να αρέσει πάση θυσία και στον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό". Ομως για να αρέσει πρέπει να επιβεβαιώνει αυτό που όλος ο κόσμος θέλει να ακούει. H τηλεόραση έχει να καλύψει ένα συνεχώς αυξανόμενο αριθμό ωρών προγράμματος, ωστόσο δεν υπάρχουν αρκετά φρέσκα και υψηλής ποιότητας ταλέντα για να γεμίσουν με νέα και πρωτότυπα προγράμματα αυτές τις ώρες. Ετσι η εμπορική τηλεόραση είναι σχεδόν καταδικασμένη να είναι μονότονη, κατά κανόνα ρηχή και στερεοτυπική, παρότι έχει όλα τα φόντα και φυσικά τα σχετικά κονδύλια για να τονώσει την Τέχνη.
Ομως, η μαζική κουλτούρα είναι μια κάλπικη επικοινωνία. Η τέχνη είναι η απόλαυση και η αναδημιουργία της ζωής, ενώ η τηλεόραση... "αδιάφορη στον πόνο, αναίσθητη στη χαρά, όλη τη ζωή στα κοινά χαλάσματα της κοινοτοπίας. Ο πόλεμος, το έγκλημα, ο θάνατος, όλα τα ίδια όπως τα μπουκάλια μπίρας. Και η λεπτομέρεια της καθημερινής ζωής, μια φαύλη κωμωδία", όπως αναφέρεται σε απόσπασμα της ωδής στην τηλεόραση στην ταινία του Σίντνεϊ Λιούμετ, "The Network".
Της Μελίνας Σεραφετινίδου* (από το Έθνος της Κυριακής)
* Η Μελίνα Σεραφετινίδου είναι επίκουρη καθηγήτρια Κοινωνιολογίας των Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.


 Α.Να γράψετε την περίληψη του κειμένου (80-100 λέξεις)

Β.1"Η τηλεόραση αδιάφορη στον πόνο,αναίσθητη στη χαρά......μια φαύλη κωμωδία".Να αναπτύξετε  τις παραπάνω απόψεις σε μια παράγραφο.(60-80 λέξεις).


Β.2 α)Με ποια μέθοδο αναπτύσσεται η δεύτερη παράγραφος του κειμένου;Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.
       β)Πώς συνδέονται οι τρεις πρώτες παράγραφοι του κειμένου μεταξύ τους;


Β.3 Να δικαιολογήσετε τη χρήση εισαγωγικών στις παρακάτω φράσεις:
  "προσδιορίζει τη στάση...δυνατό αριθμό"
  "αδιαφορη στον πόνο...φαύλη κωμωδία"
  "The Network"


B.4 πλειονότητα, φρέσκα, πρωτότυπα, τονώσει: Να αντικαταστήσετε τις παραπάνω λέξεις του κειμένου με άλλες ισοδύναμες νοηματικά, ώστε να μην αλλοιώνεται το νόημα του κειμένου.


Γ. Με αφορμή το παραπάνω άρθρο που διαβάσατε στην εφημερίδα,αποφασίζετε να γράψετε ένα δικό σας άρθρο επισημαίνοντας τους τρόπους με τους οποίους μπορούν τα ΜΜΕ να συμβάλλουν στην πνευματική και πολιτισμική ανάπτυξη των σύγχρονων κοινωνιών και το στέλνετε ως απάντηση στην ίδια εφημερίδα.  (500-600 λέξεις)

Η μάστιγα του αναλφαβητισμού

Η 8η Σεπτεμβρίου έχει καθιερωθεί ως διεθνής μέρα για την εξάλειψη του αναλφαβητισμού. Ο αναλφαβητισμός εξακολουθεί και να είναι μια μάστιγα που διαρκώς αναπαράγεται με νέες μορφές, πλήττοντας όχι μόνο τις φτωχές, αλλά και τις ανεπτυγμένες χώρες.
Η εκπαιδευτική βαρβαρότητα στην εποχή της παγκοσμιοποίησης αποτυπώνεται στους πίνακες της ντροπής: περίπου 793 εκατομμύρια ενήλικες στον κόσμο, στην πλειονότητά τους νεαρά κορίτσια και γυναίκες, δεν ξέρουν να διαβάζουν ούτε να γράφουν. Περίπου 67 εκατομμύρια παιδιά σχολικής ηλικίας δεν παρακολουθούν μαθήματα στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση και 72 εκατομμύρια έφηβοι, που θα πρέπει να φοιτούν στον πρώτο κύκλο της δευτεροβάθμιας, δεν μπορούν να ασκήσουν το δικαίωμά τους στην παιδεία.
Καταθλιπτική είναι η κυριαρχία του αναλφαβητισμού στις ασθενέστερες τάξεις και στρώματα που ζουν σε συνθήκες φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού. Η εγκατάλειψη του σχολείου είναι μια από τις πιο επώδυνες μορφές που παίρνει η ανισότητα, η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός αντανακλώντας τη διαίρεση της κοινωνίας σε τάξεις. Στη χώρα μας, 35 χρόνια μετά τη συνταγματική κατοχύρωση της 9χρονης υποχρεωτικής εκπαίδευσης, περίπου 8.000 παιδιά "αποκλείονται" κάθε χρόνο από το γυμνάσιο!
Αναλφαβητισμός δεν σημαίνει μόνο άγνοια ανάγνωσης, γραφής και αρίθμησης. Ο οργανικός αναλφαβητισμός, η άγνοια ανάγνωσης, γραφής και αρίθμησης είναι η κορυφή του παγόβουνου. Υπάρχει και ο λειτουργικός αναλφαβητισμός. "Σήμερα αναλφάβητος θεωρείται ο άνθρωπος που δεν μπορεί να κατανοήσει μια απλή παρουσίαση γεγονότων, τα οποία αναφέρονται στην καθημερινή του ζωή". Διαπιστώνεται ότι στις αναπτυγμένες χώρες ένας στους τέσσερις ενηλίκους δεν διαθέτει αυτές τις ικανότητες. Ωστόσο τα τελευταία χρόνια μια "άλλη" μορφή αναλφαβητισμού έρχεται να πυκνώσει τις παλιές στρατιές των οργανικά αναλφάβητων με νέο αίμα. Σε χιλιάδες μαθητές, οι οποίοι ολοκληρώνουν τις γυμνασιακές και λυκειακές σπουδές τους, παρατηρούνται σοβαρά προβλήματα κατανόησης ενός κειμένου, αδυναμία να εκφραστούν, να συντάξουν μια ολοκληρωμένη πρόταση, να συνδυάσουν τις γνώσεις που έχουν λάβει προκειμένου να εξηγήσουν ένα απλό φυσικό φαινόμενο ή ένα κοινωνικό ή ιστορικό γεγονός.
Επιπλέον όλο και πιο έντονος παρουσιάζεται ο νέος "ψηφιακός αναλφαβητισμός", που συνδέεται με τη δυνατότητα χρήσης των ηλεκτρονικών μέσων επικοινωνίας και πληροφόρησης. Τα δύο τρίτα του πληθυσμού της χώρας μας είναι "ψηφιακά αναλφάβητοι", ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο της Ευρώπης.
Αυτές οι σύγχρονες μορφές αναλφαβητισμού συνδέονται άρρηκτα με την κυρίαρχη νεοφιλελεύθερη πολιτική που γκρεμίζει τη δημόσια εκπαίδευση καταργώντας σχολεία, ακόμα και τη δωρεάν διανομή σχολικών βιβλίων, συρρικνώνοντας τους διορισμούς και θυσιάζοντας το δικαίωμα στη μόρφωση στον βωμό της κερδοφορίας των επιχειρήσεων ως καύσιμη ύλη για τη διαμόρφωση "χρήσιμων ηλιθίων" και όχι ελεύθερων και σκεπτόμενων πολιτών. Ωστόσο, η βασική αιτία του αναλφαβητισμού βρίσκεται στη δομή και στην οργάνωση των σύγχρονων κοινωνιών. Οι κοινωνικές ανισότητες καθιστούν αδύνατη την κατοχύρωση του κοινωνικού δικαιώματος για ίσες ευκαιρίες στην εκπαίδευση σε όλους, ανεξάρτητα από την κοινωνική προέλευση, το φύλο, την ηλικία και το θρήσκευμα.
Η εξάλειψη του αναλφαβητισμού προϋποθέτει τη συλλογική δράση κατά των κοινωνικών ανισοτήτων και του κοινωνικού αποκλεισμού. Συνδέεται με τους κοινωνικούς αγώνες για την πλήρη κατοχύρωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την προοπτική οικοδόμησης μιας ανθρωποκεντρικής κοινωνίας.

(Άρθρο του Γιώργου Κ.Καββαδία  στην εφημερίδα ΕΘΝΟΣ)